- Ağustos 15, 2018
- Yayınlayan: Fulya Eğrioğlu
- Kategori: Psikoloji
Düşük özgüven bir yanılsamadır. Kişinin kendi hakkındaki olumsuz düşüncelerden kaynaklı yanılsamalardır. Kendinizle ilgili yargılarınız ve kendinize verdiğiniz değer ile ilgilidir.
Size oturduğunuz yer, semt sorulduğunda rahatlıkla söyleyebilir, tarif edebilirsiniz. Herkes için somut bir cevaptır ve tartışmaya açık değildir. Ancak kendi değeriniz, aslında gerçek olmayan görüşünüz yanılsama olabilir. Kendi yaşantınızdaki deneyimlerinizin sonucu olarak gelişir ve şekillenir. Burada yanılma payınız da muhtemeldir. Eğer deneyimleriniz yüksek oranda negatif yani olumsuz ise kendinizle ilgili görüşünüz de kendinizi küçümseyici ve olumsuz olabilir. Aksini düşünürsek eğer deneyimleriniz olumlu ve onaylayıcı ise kendiniz ile özgüven algınız olumlu olacaktır.
Düşük Özgüvende Bilişsel Davranışçı Yaklaşım;
Geçmiş Deneyimler
Kişisel düşüncelere etki eden olaylar:
Reddedilme, kötüye kullanılma, eleştirilme, ilgi eksikliği, …
Temel İnançlar
Kişisel deneyim sonuçları:
Yeterince iyi değilim, kötüyüm, iyi değilim, …
Ara İnançlar (Kurallar, Şartlar, Gereklilikler)
Temel İnanç doğrultusunda geliştirilen ilkeler, stratejiler, standartlar: Kişinin yanlı inanç kitabı…
En iyisini yapmazsam hiçbir zaman kazanamam, her zaman mükemmel olmalıyım,
eğer düşüncemi paylaşırsam reddedilebilirim,…
Uyaran, Tetikleyiciler
Yetersiz kalınan durumlar, başarısızlık, …
Tablodaki gibi Temel İnançların aktive olması ile döngü başlar ve olumsuz beklentilere yol açar, mesela kaçınma gibi. Kaygı beraberinde gelişebilir ve temel inanç kaygıyla birlikte onaylanabilir. ‘’Biliyordum, ben zaten yeterince iyi değilim, değersizim, beni kimse sevmiyor’’ ifadelerinde olduğu gibi. Bu düşüncelerle birlikte özeleştiriel düşünceler gelişir ve kişiyi depresyona doğru sürükleyebilir.
Geçmiş deneyimler bir öğrenme sürecidir. Farklı yollarla kişi bu deneyimi öğrenebilir, kişinin bireysel deneyimlemesi, başkalarının söylediklerinden, gözlem vb. yolları örnek olarak sayabiliriz. Küçükken ailenizin söyledikleri, duyduklarınız, ceza, ebeveyn ihmali, strese maruz kalma, evde ve okulda ‘’diğeri’’ olmak, okulda gördükleriniz, iş yerinde yaşadıklarınız, travmatik olaylar yaşama vb. bugünkü düşüncenizi şekillendirmiş olabilir.
Eğer düşük özgüvene sahipseniz kendinizle ilgili olumsuz düşüncelerinizi destekleyen şeyleri daha çok fark etmeye eğiliminiz var demektir. Tüm ışıklar size çevrilidir ve kendinizdeki olumsuzluklar, eksiklikler, hatalar gün yüzüne çıkar. Algınız ve yorumunuz yanlıdır. Bu durumda olumsuz beklenti içinde olmak kaçınılmaz hale gelir. Anılar da olumsuz yönde şekillenecek ve gelecekteki düşünme şeklinize ve yaşantınıza endişeli beklentiye dönüşerek yansıyacaktır.