- Şubat 2, 2019
- Yayınlayan: Fulya Eğrioğlu
- Kategori: Psikoloji
Ötekileştirme olgusu ve politik söylemi, hayatımızın o kadar içinde yer almaktadır ki, ruhsal/akıl sağlığı yerinde olmayan birine korkarak, şaşırarak, yadırgayarak, hayret ederek, acıyarak, dalga geçerek farklı tepki ve davranışlar olarak yansımaktadır. Bu çalışmada da böylesi bir toplumda ruhsal hastalıklar ve bekaret olgusunun deneyimlenen ayrımcılık, dışlama, damgalama ve ötekileştirme stratejilerine odaklanılmıştır.
Türkiye toplumunda ötekileştirmenin temelini farklılığı kabul edememe ile birlikte kalıp yargılar ve farklılığı kendine bir tehdit olarak görme eğilimi oluşturmaktadır. Sonuç olarak, çoğu kişi toplumda hor görüleceğini bildiği bir farklılığa/soruna/hastalığa sahipse, açık etmek yerine gizlemeyi tercih etmektedir. Ötekileştirmenin gizli bir caydırıcı güç olarak toplumsal dokuya sızdığı görülmektedir.
Damgalayarak dışladıklarımızı “öteki/ötekileri” öncelikle tanımak ve anlamaya çalışmak, bastırdığımız içimizde yer alan “ötekini” tanımak ve anlamakla mümkün olacaktır. Çünkü dışarı düşündüğümüz öteki, içimizdeki ötekinin yansımalarıdır. Hayatın tüm alanlarında yapılan damgalama ve ötekileştirmeyle girilen mücadele, kendisini “kötü”, “yabancı”, “diğer” ötekinin karşıtı olarak kurulabilen “iyi”, “saf”, “temiz” ama bir o kadar da paranoid, narsistik egolarımız yeterince yolda, izden çıkmasıyla mümkün olacaktır.
Bireysel ötekileştirmeler ve kitle psikolojisiyle eyleme geçen ötekileştirme “kötü” ya da “düşman” kavramlarını yaratması hem bireyleri hem de toplumsal yapıları olumsuz etkiler ve şiddetin doğuşunun temellerini oluşturur. Halbuki bireysel ve toplumsal farklılıkları kabullenerek yaşamlara saygı duymak hem bireyin hem de toplumun zenginliğini arttıracaktır.
Konuyla İlgili Diğer Yazılarım
1.Bölüm Ötekileştirme Olgusu Üzerine
2. Bölüm Ötekileştirme İdeolojisinin Psikanalitik ve Kitle Psikolojisi Söylemi
3. Bölüm Ruh Hastalıklarına Yönelik Ötekileştirme ve Damgalama (Stigma)
4. Bölüm Ötekileştirme ve Bekaret Olgusu
Kaynakçalar:
BLANK H. (2007), “Bekaretin El Değmemiş Tarihi” (Çev. Emek Ergün) İletişim Yayınları, 133 Araştırma- İnceleme Dizisi 228 4. Baskı s.11-61
EKE, N.P. (2016) Beyazperdede ‘Öteki’ Olmak ‘Dönersen Islık Çal’ Filmi Üzerine Bir İnceleme SineFilozofi Dergisi, Vol/Cilt: 1 No/ Sayı 2
TAŞKIN EO. (2007), “Stigma Ruhsal Hastalıklara Yönelik Tutumlar ve Damgalama”, Meta Basım 1.Baskı, s.13-40 İzmir
FOUCAULT, M. (1961) “Deliliğin Tarihi” (Çev. Kılıçbay MA) İmge Kitabevi, 2.Baskı, Ankara
GHAEMİ, N. (2017), “Birinci Sınıf Delilik” (Çev. Yavuz Alogan) İthaki Yayınları, 4.Baskı, İstanbul, s.13-25, 311-320
KAPTANOĞLU, C. (2010) Akıl Defteri “Devrim ve Bilinçdışı”, Telos Yayınları Dergisi 1.Baskı Sayı:1
KEÇE, C. (2013) “Bekaret Psikolojisi” / Hürriyet.com.tr yazıları /www.hurriyet.com.tr/bekaret-psikolojisi-24857663
KLEİN, M. (1999), “Haset ve Şükran”, (Çev. Yavuz Erten, Orhan Koçak), Metis Yayınları, İstanbul
KOÇ, B. (2015), “Ötekilerin Ötekisi: Türkiye’de Cinsiyet Kimliğine Yönelik Sosyal Temsil ve Şiddet”
KUŞ, E. (2010), “Ruhsal Hastalara Yönelik Damgalamaya İlişkin Psikiyatrist Görüşleri ve Öneriler” Türk Psikiyatri Dergisi, 21(1): 14-24
MAALOUF, A. (2000), “Ölümcül Kimlikler”, (Çev. Aysel Bora), Yapı Kredi Yayınları, 44.Baskı s.26-63 İstanbul
MARCUSE, H. (1998), “Eros ve Uygarlık” (Çev. A. Yardımlı), İdea Yayınevi, İstanbul
NAZLI, A. (2015), “Kadın Bedeni ve Toplumsal İzdüşümleri: Sosyolojik Bir Bakış” içinde Kadın Bedeni ve İstismarı”, Editörler: Fatma Zehra Fidan & Duygu Alptekin, 1. Baskı, Opsiyon Yayınları, İstanbul.
NURTEN, K. (2006), “80 ve 90’larda Türkiye’de Feminist Hareketler”Kadın Çalışmaları Dergisi Sayı: 3
SİGMUND, F. (2015), “Kitle Psikolojisi”, (Çev. Kamuran Şipal), Say Yayınları, İstanbul. 23-47
ŞEKER, E. (2017), “Aşk ve İdeoloji Bağlamında Psikanalitik Söylem Çözümlemesi”, BEÜ, SBE Dergisi 6(2), s. 194-222.
ULUÇ, GÜLİZ (2009), “Medya ve Oryantalizm”, Anahtar Kitaplar, İstanbu
YILMAZ, H. (2010). “Türkiye’de ‘Biz’lik, ‘Öteki’lik, Ötekileştirme ve Ayrımcılık: Kamuoyundaki Algılar ve Eğilimler”, Açık Toplum Vakfı ve Boğaziçi Üniversitesi